İklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir çözüm olarak gösterilen elektrikli otomobillerin üretim zincirinden büyük bir çevre tahribatı çıktı. Tesla, Ford ve Volkswagen gibi otomobil devlerinin batarya tedarik ağlarının, Endonezya’da binlerce hektarlık ormanın yok edildiği nikel madenlerine uzandığı belirlendi.
Voxeurop’un The Guardian ile birlikte yayımladığı araştırmaya göre Endonezya’nın Sulawesi adasındaki Cahaya ve Hengjaya maden sahalarında nikel madenciliğiyle bağlantılı yaklaşık 2 bin 360 hektarlık orman örtüsü kaybı yaşandı. Uydu görüntüleri, şirket kayıtları ve ticaret verileri üzerinden yürütülen araştırma, madenlerden çıkarılan hammaddelerin dünyanın önde gelen batarya üreticilerinin tedarik ağlarına girdiğini ortaya koydu.
BİR YILDA 712 HEKTARLIK KAYIP
Araştırmada yalnızca 2025 yılında iki maden sahasında nikel üretimiyle bağlantılı 712 hektarlık ağaç örtüsü kaybı hesaplandı. Cahaya madeninin ruhsat alanında 2024 yılında da 330 hektarlık orman kaybı tespit edildi.
Cahaya madenini işleten Sulawesi Cahaya Mineral’in bağlı olduğu Merdeka Battery Materials’ın resmi faaliyet raporu ise madencilik faaliyetlerinin büyüklüğünü gözler önüne serdi. Rapora göre şirket, 2024 yılında yaklaşık 11 milyon ton limonit cevherini Çinli Huayou’nun Endonezya’daki nikel işleme tesisine sattı.
Tahribat bölgedeki yerli halkın yaşamını da etkiliyor. Cahaya çevresinde yaşayan Tolaki topluluğu, ormanların yok olmasıyla tarım alanlarının daraldığını ve geleneksel geçim kaynaklarının zarar gördüğünü belirtiyor.
NİKELİN İZİ OTOMOBİL DEVLERİNE UZANDI
Araştırmacılar, Cahaya ve Hengjaya madenlerinden çıkarılan cevherin Çinli Zhejiang Huayou Cobalt şirketinin Endonezya’daki tesislerinde işlendiğini belirledi.
Buradan elde edilen nikel içeren ara ürünler Çin’deki fabrikalarda batarya malzemelerine dönüştürülüyor. Huayou’nun ticari ilişkileri ise dünyanın en büyük batarya üreticilerinden CATL ve Güney Koreli LG’nin üretim zincirlerine uzanıyor.
CATL ve LG, Volkswagen başta olmak üzere birçok büyük otomobil üreticisine batarya sağlıyor. Huayou’nun şirket kayıtlarında da Tesla, Ford, BMW, Volvo, General Motors ve Hyundai gibi markalar ürünlerinin nihai kullanıcıları arasında yer alıyor.
Ancak araştırmacılar, söz konusu madenlerden çıkarılan nikelin hangi otomobil modellerinin bataryalarında kullanıldığını kesin olarak belirleyemedi. Belgelenen ilişki, maden işletmeleri ile otomotiv üreticileri arasındaki ortak tedarik zincirine dayanıyor.
VOLKSWAGEN İHTİMALİ DIŞLAMADI
Araştırmanın ardından Volkswagen, söz konusu maden şirketlerinin kendi tedarik zincirinde yer alma ihtimalini dışlayamayacağını açıkladı. Alman üretici, ticari sözleşmeler nedeniyle tedarikçi ilişkilerinin ayrıntılarını paylaşamayacağını bildirdi.
Ford, iddiaları incelediğini ve sonuçlara göre gerekli adımları değerlendireceğini duyurdu.
Renault ise Sulawesi’deki bir nikel madenini dolaylı tedarik zincirinde tespit ettiğini doğrulayarak Sulawesi Cahaya Mineral hakkındaki çevresel bilgileri araştırmak üzere iş ortaklarıyla iletişime geçtiğini belirtti.
Tesla araştırmacı gazetecilerin açıklama talebine yanıt vermedi.
ÇEVRE DOSTU ÜRETİM TARTIŞMASI
Orman kaybının sonuçları yalnızca ağaçların ortadan kalkmasıyla sınırlı değil. Madencilik faaliyetleri, nesli tehlike altındaki hayvanların yaşam alanlarını da etkiliyor. Bölgedeki ormanlar, yalnızca Sulawesi’de yaşayan ve anoa olarak bilinen küçük yabani sığır türünün de yaşam alanları arasında bulunuyor.
Çevre kuruluşları Mighty Earth ve WALHI, araştırmanın ardından Volkswagen’den nikel tedarik zincirindeki çevresel riskleri incelemesini ve gerekli önlemleri almasını istedi.
Ortaya çıkan bulgular, elektrikli araçların benzinli ve dizel otomobillerden genel olarak daha fazla çevresel zarara yol açtığı anlamına gelmiyor. Ancak fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmayı hedefleyen otomobil sektörünün, batarya hammaddelerinin üretiminde yaşanan doğa tahribatını nasıl önleyeceği sorusunu gündeme taşıyor.
